Abecadło sejneńskie 2019, Szkoła Podstawowa im. mjr Henryka Dobrzańskiego "Hubala" w Sejnach

Szkoła Podstawowa w Sejnach

im. mjr Henryka Dobrzańskiego "Hubala"



Abecadło sejneńskie

„ Abecadło sejneńskie” to program o wielokulturowości Sejn i Sejneńszczyzny, podczas którego przez sztukę i edukację dzieci ze Szkoły Podstawowej z Sejn poznają dziedzictwo kulturowe zamieszkujących region Polaków, Rosjan staroobrzędowców, Litwinów, Romów i dawnych sąsiadów - Żydów. Realizacja programu odbywa się w oparciu o innowacyjne formy pracy - warsztaty muzyczne, plastyczne, filmowe, wykłady, podróże. Przewodnikami i nauczycielami będą wybitni artyści reprezentujący dane grupy, wykłady prowadzić będą regionaliści, a podróże obejmować będą ważne kulturowo i religijnie miejsca. Istotnym założeniem „Abecadła sejneńskiego ” jest także spotkanie dzieci i młodzieży w pracy artystycznej z wybitnymi artystami, którzy poprowadzą ich przez świat plastyki i malarstwa, muzyki i pieśni, teatru, filmu i animacji. Program ten pozwoli na wykształcenie u młodych ludzi postawy tolerancji, ale także da im wiedzę na temat sąsiedztwa, pozwoli też na budowanie poczucia tożsamości lokalnej i regionalnej.

Projekt finansowany z programu Kultura Dostępna Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, przygotowany i prowadzony przez animatorów kultury Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach.

Koordynatorką i osobą odpowiedzialną za realizację programu jest pani Bożena Szroeder - animatorka kultury, pedagog i reżyser teatralny Ośrodka Pogranicze, która do współpracy zaprosiła wychowawców i uczniów klas V (r.szk. 2019/20120 – VI) Szkoły Podstawowej w Sejnach: V a –Elżbieta Doroszko, V b –Alina Korzeniecka, V c –Alicja Staśkiel, V d – Dorota Fiećko

Polacy i ich sąsiedzi
Spotkanie na temat wielokulturowości Sejn zilustrowane zostało filmami z Filmowej Kolekcji Opowieści Pogranicza. Dzięki temu uczniowie mogli poznać historię naszego miasta oraz początki osadnictwa na dzisiejszym terenie Sejn i Sejneńszczyzny. Dowiedzieli się o założycielach miasta, poznali historię Iwana Wiśniowieckiego oraz jego dworu. Utrwalili wiedzę na temat Jerzego Grodzińskiego, sprowadzeniu do Sejn Dominikanów i ich roli w rozwoju miasta. Ciekawe legendy związane z Sejnami, budziły zaciekawienie, chęć pogłębienia wiedzy o historii swojego miasta. Uczniowie odwiedzili najważniejsze dla Sejn zabytki, miejsca historyczne oraz udali się na wycieczkę do Muzeum Okręgowego w Suwałkach. Obejrzeli znajdującą się tam wystawę „Najstarsze dzieje. Suwalszczyzna i Wschodnie Mazury od schyłku epoki lodowej do upadku Jaćwieży” oraz „Na dziejowym trakcie”.

Warsztaty praktyczne cieszyły się wśród uczniów dużym zainteresowaniem, gdyż dzieci lepiły z gliny domki, świątynie, budynki, odtwarzając architekturę i zabudowę Sejn, tę, którą zobaczyły podczas wycieczki i tę, która już dziś nie istnieje. Dzięki temu mogli stworzyć własne obiekty inspirowane dawna i współczesną architekturą.

Kontynuacją było wykonanie „ Pocztówek z Sejn” i zachęcenie do odwiedzenia miasta oraz nauka piosenki ludowej „Trzy indyki byli”.

Podsumowaniem zajęć był Quiz na temat historii miasta, ważnych postaci oraz wydarzeń i miejsc obecnych i tych z przeszłości.

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

Abecadło sejneńskie - lekcja i warsztaty wokół litewskich sąsiadów
W maju 2019 roku uczniowie, biorący udział w projekcie „Abecadło Sejneńskie”, poznawali świat Litwinów zamieszkujących Sejneńszczyznę. Podczas zajęć teoretycznych i praktycznych zapoznali się z historią osadnictwa litewskiego i kulturą Litwinów oraz z elementami ich języka. Uczniowie chętnie uczyli się podstawowych słów związanych z domem. Wysłuchali opowieści o poecie biskupie Antanasie Baranauskasie i jego poezji. Udali się do miejsca, gdzie dziś znajduje się jego pomnik. Poznali historię wydawnictwa „Šaltinis” i twórcy tej drukarni księdza Juozasa Laukaitisa. Zwiedzili szkołę litewską, Dom Litewski w Sejnach, gdzie znajduje się Konsulat Republiki Litewskiej i działają różne stowarzyszenia promujące kulturę litewską.

Podczas wycieczki do Puńska uczniowie zwiedzili Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Muzeum Etnograficzne, Muzeum „Stara Plebania”, gdzie podziwiali eksponaty dawnej i współczesnej litewskiej sztuki ludowej. Przewodnikiem po Puńsku była etnografka i twórczyni ludowa Aldona Wojciechowska, która poprowadziła zajęcia praktyczne na temat sztuki ludowej - tkaniny litewskiej, sejpaków, elementów strojów litewskich, pisanek. W trakcie warsztatów uczniowie tworzyli swoje pierwsze krajki litewskie.

Dużym zainteresowaniem cieszyły się krzyże pogranicza, które mogli uczniowie podziwiać podczas wyjazdu do Puńska.

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

Rosjanie Staroobrzędowcy
Pani Bożena Szroeder podczas warsztatów teoretycznych w Ośrodku „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” zapoznała uczniów z historią Starowierców. Zakres wiedzy obejmował reformę Patriarchy Nikona i jej skutki, historię prześladowań staroobrzędowców i ich wędrówkę przez świat, przybycie do Polski i w końcu osiedlenia się na Sejneńszczyźnie. Dowiedzieli się, jak ważną rolę w życiu wyznawców Rosjan Staroobrzędowców pełni religia oraz jakie znaczenie mają przedmioty w kulcie religijnym, takie jak: księga, krzyż, świeca, ikona, lestowka. Poznali rolę nastawnika w molennie, dowiedzieli się, jak przebiega nabożeństwo, w jaki sposób wyznają grzechy, jak modlą się oraz poznali życie codzienne, tradycje, kulturę, zwyczaje Rosjan Staroobrzędowców.

Podczas spotkania uczniowie obejrzeli wystawę fotografii przedstawiających życie Rosjan Staroobrzędowców na Suwalszczyźnie oraz ekspozycję przedmiotów religijnych. Ważnym elementem okazała się muzyka i pieśni, które towarzyszyły poznawaniu tego świata. Część teoretyczna wzbogacona została pokazami filmowymi z wykorzystaniem Filmowej Kolekcji Bajek i Opowieści Pogranicza.

Warsztaty praktyczne były poświęcone pisaniu ikon. Pan Wiesław Szumiński opowiedział o roli i miejscu ikony w życiu Staroobrzędowców, kanonie pisania ikon i symbolice. Zapoznał uczniów z procesem powstawania ikony i zaprezentował wizerunki Matki Bożej najczęściej przedstawiane na ikonach. Dzieci z wielkim zaangażowaniem, w skupieniu pisały ikony na deseczkach, posługując się specjalnym wzornikiem (podlinnik).

Następnym etapem poznawania świata Rosjan staroobrzędowców były wycieczki do Gabowych Grądów- największego obecnie skupiska Rosjan Staroobrzędowców w Polsce. Tam w molennie uczniowie spotkali się z nastawnikiem Mieczysławem Kapłanowem, gdzie uczniowie mogli bezpośrednio zobaczyć przedmioty kultu religijnego, świętą księgę, świece, lestowki, podruczniki oraz ikony. Wysłuchali opowieści o historii religii, dowiedzieli się o różnicach pomiędzy Staroobrzędowcami a prawosławiem. Dowiedzieli się o zasadach wiary i sprawowanych sakramentach. Wysłuchali również historii o powstaniu Gabowych Grądów i wioski Bór. Odwiedzili cmentarz staroobrzędowców.

Następnie uczniowie mieli możliwość spotkać się z zespołem Riabina, który istnieje już 30 lat. Panie zaprezentowały swój repertuar, przeprowadziły warsztaty śpiewu i tańca. Uczniowie chętnie nauczyli się śpiewu pieśni „Katieńka” oraz tańca korowodowego.

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

Romowie
W październiku 2019 roku uczniowie uczestniczyli w zajęciach poświęconych Romom. Zajęcia odbyły się w Ośrodku „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach. Pani Bożena Szroeder opowiedziała o historii Romów ich pochodzeniu z Indii, wielowiekowej wędrówce, przybyciu do Polski i Sejn oraz o prześladowaniach. Uczniowie zapoznali się z kulturą Romów, ich wierzeniami, światem zwyczajów i obyczajów. Poznali tradycyjne zawody, stroje, ozdoby, przedmioty użytkowe oraz wyroby rzemieślnicze. Z zaciekawieniem słuchali historii o Papuszy oraz jej wierszy. Poznali twórczość Jerzego Ficowskiego i dowiedzieli się ,że zaprzyjaźnił się z poetką Papuszą (Bronisławą Wajs).

Wiadomości o Romach zostały zobrazowane filmami z Filmowej Kolekcji Bajek i Opowieści Pogranicza: „O Cyganie i czerwonym wężu", „O wędrowaniu", „Strachy" oraz wystawą plansz o historii i kulturze Romów z Muzeum Okręgowego z Tarnowa.

Odbyły się warsztaty pieśni cygańskiej, gdzie uczniowie wysłuchali pieśni cygańskich i nauczyli się śpiewu „ Traden Roma”.

Efektem zajęć plastycznych było wykonanie drewnianych kół, symbolu ciągłej wędrówki, ze scenami z życia Romów.

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

Żydzi – dawni sąsiedzi
Uczniowie w listopadzie uczestniczyli w zajęciach poświęconych dawnym mieszkańcom Sejn - Żydom. Zajęcia prowadził pan Michał Moniuszko, a odbyły się one w dawnej synagodze. To spotkanie zostało poświęcone zagadnieniom dotyczącym religii i kultury żydowskiej. Dzięki temu uczniowie poznali historię Żydów, w tym Żydów sejneńskich i dowiedzieli się, że Sejny do początku II wojny światowej były także miasteczkiem żydowskim. Opowieść skupiała się nad pojęciami związanymi z religią i kulturą żydowską, nad takimi pojęciami, jak np. Tora, język hebrajski, jesziwa, kirkut, synagoga, menora, rabin, diaspora. Poznali zwyczaje dnia codziennego Żydów oraz to, w jaki sposób obchodzono święta. Dowiedzieli się, jakie były ważne postacie dla miasta, np. przeor Bortkiewicz, Moris Rozenfeld., Max Furmański. Podczas spotkania chłopcy mogli ubrać się w stój żydowski, a dziewczęta zapalić świece menory. Wszyscy mogli spróbować macy.

Zajęcia praktyczne odbyły się w obecnej pracowni muzycznej Pogranicza. Na początku uczniowie wysłuchali koncertu Kapeli Klezmerskiej, opowiadającego o najważniejszych momentach żydowskiego wesela, a następnie nauczyli się pieśni żydowskiej „ Rebe” i tańca żydowskiego.

Zaprezentowane zostały instrumenty muzyczne, ich brzmienie. Każdy miał możliwość zagrania na zaprezentowanych instrumentach muzycznych.

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

Podsumowanie projektu 20 lutego 2020
zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

zajecia

do góry


Szkoła Podstawowa w Sejnach, administratorzy: Laura Sikorska, Joanna Milewska